Home Subject Areas Samenleven Over SocioSite Zoek Banner Contact

Voordelen van Telewerk

    Man en paard noemen

    Voordelen voor ondernemers

  1. Kostenbesparing
  2. Verhoogde produktiviteit
  3. Verbeterde motivatie
  4. Behoud van talent
  5. Organisationele flexibiliteit
  6. Flexibele inzet van personeel
  7. Herstelvermogen
  8. Verbeterde klantenservice
    Voordelen voor telewerkers
  1. Reductie van reistijd en reiskosten
  2. Verbeterde werkgelegenheidskansen
  3. Minder verstoring van gezinsleven
  4. Betere balans van werk en privéleven
  5. Participatie in lokale gemeenschap
  6. Flexibele uren
    Sociale en economische voordelen
  1. Reductie van verkeersopstoppingen / files
  2. Reductie van totale verkeer en dus van vervuiling
  3. Bredere werk(gelegenheids)kansen
  4. Toegang tot werk voor mensen met beperkte mobiliteit
  5. Economisch herstel
  6. Regionale ontwikkeling
  7. Nieuwe gemeenschapsvorming
Begrippen & Definities Index Nadelen

Man en paard noemen

Telewerk biedt aanzienlijke voordelen voor ondernemers, werknemers en zelfstandigen en voor de ontwikkeling van de lokale economie. Het biedt ook mogelijkheden om bredere sociale voordelen veilig te stellen - bijvoorbeeld door het reduceren van de milieu-effecten van het autorijden.

De voordelen doen zich alleen voor bij succesvolle telewerk programma's. Sommige ondernemingen zijn aan telewerk programma's begonnen en zijn weer teruggegaan naar kantoorwerk. Er zijn natuurlijk ook een aantal aspecten van telewerk die problemen kunnen opleveren. Deze worden uitvoerig besproken in: Zijn er nadelen?

We richten ons hier eerst op de voordelen. 'Qui Bono?' of 'Wie heeft er baat bij?' Dat is de vraag. Voordelen van telewerk kunnen nu eenmaal niet onpersoonlijk worden besproken, dus niet zonder man en paard te noemen. Laten we zeggen dat de man de ondernemer is en het paard de werknemer. Deze metafoor is niet zo slecht omdat de werknemer-paard het werk verricht en de man die het paard exploiteert (de ondernemer) zijn uiterste best doet om het paard te 'beteugelen', 'in de door hem gewenste richting te sturen', 'rebellieën en minder opvallende vormen van dissident, afwijkend, subversief enz. gedrag van onderdanige werkpaarden te reguleren, pacificeren, marginaliseren of te onderdrukken.

De voordelen van telewerk zouden wel eens ongelijk verdeeld kunnen zijn tussen werknemers-paarden en werkgevers-exploiteurs. Dat neemt echter niet weg dat er ook voordelen aan telewerk verbonden zijn die niet zo eenduidig, of zelfs helemaal niet direct verbonden zijn aan de tegenstelling tussen loonarbeid en kapitaal. We zullen dus ook voordelen noemen die een nog meer algemene - niet direct belangengebonden - maatschappelijke problematiek raken. Daarom gaan we hier afzonderlijk in op de voordelen van telewerk voor ondernemers, voor werkgevers, alsmede op de meer algemene sociale en economische voordelen.

Index Voordelen voor ondernemers

Kostenbesparing
De belangrijkste besparingen zijn de kosten voor huisvesting, kantoor overhead en arbeidskrachten. Ondernemingen die overgaan tot telewerkmethoden bereiken aanzienlijk reducties in de totale kantoorbezetting. Telewerkers kunnen kantoorruimte delen; de gemiddelde kantooroppervlakte die per werknemer nodig is kan hierdoor dramatisch afnemen (zie eerder over het 'hot desk' principe: werknemers die op bepaalde dag aanwezig zijn gebruiken het bureau dat op die dag beschikbaar is).

  • Telewerken kan een aanzienlijke besparing opleveren van de huisvestingskosten van bedrijven. Zo bespaart IBM Nederland jaarlijks ruim 6 miljoen gulden op huisvesting dankzij de invoering van telewerken. Toen AT&T in april 1994 35 procent van haar verkopers liet telewerken realiseerde dit bedrijf een besparing van 50 procent op haar huisvestingskosten. Een bijkomend voordeel is de besparing op de kosten van parkeervoorzieningen. Het werk kan worden uitgevoerd waar de geschikte vaardigheden beschikbaar zijn tegen de optimale mix van kosten en andere factoren.

  • In sommige omstandigheden kunnen ook de rekruteringskosten worden verlaagd, evenals de kosten die verbonden zijn met sterk verloop. Als een onderneming een totale 'flexibel werken' strategie volgt, kunnen alle kosten die verbonden zijn met relocatie van personeel worden geëlimineerd.

  • Omdat telewerkers zelf hun werktijd kunnen indelen is er overdag tijd voor een bezoek aan de dokter of de tandarts en wordt het verzuim minder. Een werknemer die thuis moet blijven met een ziek kind kan toch nog enig werk verzetten terwijl het kind slaapt. Werknemers die te ziek zijn om naar hun werk te reizen zijn soms niet te ziek om thuis achter hun computer te kruipen.

Wat kost een telewerkplek?
Voor ondernemers brengt telewerk weliswaar aanzienlijke kostenbesparingen met zich mee, maar er zijn ook extra kosten aan verbonden. De grootste kostenpost zijn de communicatiekosten.

Er zijn verschillende ramingen over de kosten van telewerken. De eenmalige uitgaven zijn voor inrichting van de telewerkplek (kantoormeubilair, computer, adsl- of kabelaansluiting, modem, printer, extra telefoonlijnen etc.), software, aanpassingen op het kantoor (telefooncentrale en het bedrijfsnetwerk). Veel werknemers moeten de inrichting van hun thuiskantoor zelf bekostigen. De huisvestings- en inrichtingskosten worden door ondernemers dus veelal afgewenteld op de werknemers.

De regelmatig terugkerende kosten voor bijvoorbeeld verwarming en telefoonkosten kunnen oplopen tot fl. 3500,- per jaar. Op het ministerie van Verkeer en Waterstaat kostte het creëren van 54 telewerkplekken fl. 325.000. Daarvan werd fl. 250.000 uitgegeven aan apparatuur, fl 50.000 aan de telefooncentrale en de communicatie, plus eenzelfde bedrag aan opleiding en begeleiding. In totaal komt dat neer op fl. 6000 per telewerker. Door het terugbelsysteem komt de datacommunicatie op rekening van het ministerie. De overige gemaakt telefoonkosten mogen gedeclareerd worden. Digital Equipment gaf per telewerknemer fl. 8000 uit.

Verhoogde produktiviteit : telewerkers zijn produktiever
De arbeidsproduktiviteit van telewerkers is hoger dan die van kantoorwerkers. Net zoals de arbeidsproduktiviteit van deelwerkers en freelancers hoger is dan die van fulltimers. Er zijn produktiviteitsverhogingen tot 40% genoteerd, hoewel een spectrum van 10% - 40% waarschijnlijk meer typisch is voor grootschalige projecten. Telewerkers vermijden reistijden en de afleidingen van een kantooromgeving (zij kunnen daarom geconcentreerder werken). Op kantoor wordt je veel afgeleid: collega's komen binnenvallen met vakantiefoto's en de laatste roddels, toezichthouders vallen onverwacht binnen om te controleren. En de hele dag gaat de telefoon. Telewerkers worden, ondanks hun telefonische bereikbaarheid, minder vaak gestoord en uit hun concentratie gehaald. Men werkt intensiever én langer. Zowel telewerkers als hun managers melden overal significante produktiviteitswinsten. Uit onderzoek blijkt dat de kwaliteit van het produkt (rapporten, data-invoer) omhoog gaat. Telewerkers worden beoordeeld op prestatie (omvang en kwaliteit van output) en niet op het aanwezig zijn.

Verbeterde motivatie : telewerkers zijn beter gemotiveerd
In succesvolle programma's reageren werknemers goed op het teken van vertrouwen dat zij krijgen wanneer de ondernemer een meer onafhankelijke werkstijl aanmoedigt door telewerk. Dankzij telewerken hebben werknemers de mogelijkheid om hun werk naar eigen inzicht in te delen. Door deze verantwoordelijkheid stijgt in de regel de arbeidsmotivitatie.

Behoud van en toegang tot gekwalificeerde medewerkers
Veel bedrijven besteden veel tijd aan het rekruteren en opleiden van mensen. Als gevolg van veranderingen in de leefomstandigheden van mensen kunnen zij deze investering plotseling verliezen. Middels telewerk is het mogelijk om waardevolle werknemers te behouden en nieuwe talenten aan te trekken.

Voor veel bedrijven is het behouden van ervaren medewerkers (die werk met gezinstaken willen combineren) een reden om medewerkers te laten telewerken. Werknemers die anders zouden vertrekken kunnen hun baan behouden wanneer bijvoorbeeld hun gezin verhuist omdat een ander gezinslid van baan verandert naar een niet-telewerk onderneming. Werknemers die een carrièrebreuk ondergaan, kunnen parttime blijven werken en up to date blijven met de onderneming en haar werkmethoden. Werknemers die ouderschapsverlof nemen kunnen bepaalde taken blijven uitvoeren en het vereist minder bijscholing wanneer zij weer volledig gaan werken. Voor de verzekeringsmaatschappij Ohra was het behouden van ervaren medewerkers een belangrijke reden om haar medewerkers te laten telewerken.

Werknemers die ervaring hebben met de voordelen van telewerkprogramma's geven de voorkeur aan deze werkvormen en zoeken naar gelijksoortige mogelijkheden. Deze werknemers worden aangetrokken door posities en organisaties die telewerkprogramma's bieden. Een aantal bedrijven die op zoek zijn naar nieuw gekwalificeerd personeel spelen hierop inmiddels in hun personeelsadvertenties al op in.

Kortom: bedrijven die hun medewerkers laten telewerken kunnen hierdoor een competetief voordeel behalen op hun concurrenten.

Organisationele flexibiliteit
Een van de grootste voordelen van telewerk voor de werkgever is de hoge organisationele flexibiliteit. Bij de herstructurering en reorganisatie kunnen mensen blijven werken zonder dat hun persoonlijk leven wordt ontregeld. Mensen werken in verspreide teams die gecombineerd en gerecombineerd kunnen worden al naar gelang de behoefte van de onderneming veranderd. Teams die de beste vaardigheden en ervaring hebben voor een bepaald project kunnen worden samengesteld, ongeacht de geografie en tijdszones en met een minimale behoefte aan extra reizen.

Flexible inzet van personeel
Steeds meer bedrijven willen hun personeelsbestand laten 'meeademen met de orderportefeuille'. De traditionele manier van flexibilisering van de arbeid (via zeer tijdelijke aanstellingen en uitzendkrachten) staat haaks op het vakmanschap dat vooral in high-tech bedrijven nodig is. De kosten van flexibele arbeid lopen sterk op wanneer je telkens nieuwe uitzendkrachten wegwijs moet maken in je bedrijf. Telewerk biedt in dit opzicht betere mogelijkheden. In activiteiten die pieken en dalen van werklast genereren kan telewerk de staf in staat stellen om beperkte uren te werken aangepast aan de werklast, zonder dat de staf zich zorgen hoeft te maken om het heen-en-weer reizen. Bij beperking van de werkuren kan het aantal reisuren anders net zo lang worden als de werktijd. In sommige gevallen kan de staf thuis op 'standby time' worden gesteld tegen 'retainer rates' en waarbij hogere tarieven worden betaald wanneer dit voor actief werk nodig is. Postorderbedrijf Otto zet telewerkers in om pieken op te vangen. Dankzij telewerkers met flexibele werktijden kunnen bedrijven langer bereikbaar zijn voor klanten.

Herstelvermogen
Organisaties met effectieve telewerkprogramma's zijn veerkrachtiger met het oog op externe verstoringen - bijvoorbeeld vervoersstakingen, zwaar weer, natuurrampen (aardbevingen, orkanen, overstromingen) of terroristische acties. Telewerkers verspillen geen tijd om naar hun werk te komen tijdens stakingen van het openbaar vervoer, sneeuwstormen, protestdemonstraties en de dagelijkse verkeersopstoppingen.

Verbeterde klantenservice
Klantenservice kan worden uitgebreid buiten de werkdag of de werkweek zonder de kosten van overwerkbetalingen of dat het personeel gedwongen wordt om op onsociale uren te werken (en te reizen).

Uit al het onderzoek blijkt dat de meeste bedrijven die overgaan maken van een kantoor-gecentreerde naar een telewerk-omgeving significante voordelen behalen. Hoe slecht zij deze verandering ook implementeren, op korte termijn realiseren zij voordelen: lagere overhead, minder forenstijd, minder absenteïsme, minder verloop en betere rekrutering. Tenslotte krijgen zij ook een 'gift' - een duidelijk potentieel voor verhoogde produktiviteit. Maar nog doorslaggevender zijn natuurlijk de lange-termijn resultaten - wanneer het bedrijf een tijdje in de nieuwe werkomgeving heeft gewerkt. Het succes of de mislukking van telewerk-programma's lijkt vooral afhankelijk te zijn van de manier waarop het bedrijf de produktiviteitswinst gebruikt. Kenmerkend voor succesvolle programma's is het vermogen om manieren te vinden om de produktiviteitswinst te verduurzamen. De sleutel hiervoor is het aanwenden van de produktiviteitswinst in de kritische kerntaken van de onderneming (en niet in 'low value' niet-kritische taken). Het succes van telewerkprogramma's zou in ieder geval niet alleen beoordeeld moeten worden op basis van de in eerste instantie behaalde winsten.

How to Avoid Virtual Telework Success, and Get the Real Thing...
"The move to a new work environment with a remote complement really can deliver clear strategic benefits to almost any company. But saving money doesn't mean it's working, saving space doesn't mean it's working. Even solid signs of incremental productivity gain doesn't mean it's working. If the incremental productivity is not being directed against your core business challenges and directly benefiting your customers, it's not working. Moreover, you have just wasted a pile of money and a lot of valuable time. There are a lot cheaper and easier ways to improve how employees work than to go to the trouble of a New Work Environment implementation. It's my opinion that smart companies don't make workplace changes on the vague hope that they will produce results. They take the time to decide where they really want to go, and the time to do a reality check once they get there to ensure "there" is where they really want to be."
[Linda Russell, Telecommuting Consultants International, Toronto, Ontario, Canada]

Index Voordelen voor telewerkers

Reductie van reistijd en reiskosten
Dit is de meest voor de hand liggende voordeel voor veel telewerkers, een primaire motivatie. De meeste telewerkers hebben deze tijd in ieder geval gedeeltelijk gebruikt om meer werk af te leveren. Dit in tegenstelling tot het 'ontspannen leefstijl' beeld dat in de media vaak wordt geschetst.

Verbeterde werkgelegenheidskansen
Werkkansen worden niet beperkt tot banen binnen redelijke reisafstand. De geografische horizon van telewerkers is breder dan die van conventionele, aan plaats en gebonden werknemers.

Minder verstoring van gezinsleven
Een voordeel van telewerken is dat mensen kunnen blijven wonen waar ze wonen ook al veranderen zij van werk(gever). Een effectief telewerk en flexibel werkprogramma reduceert de behoefte aan verhuizing om 'carrière bewegingen' en andere loopbaanveranderingen door te voeren. Werknemers krijgen hierdoor een grotere keuzevrijheid bij de selectie van de eigen woonplaats.

Betere balans van werk en privéleven
Zelfs al kan de telewerker meer uren effectief werken, hij of zij kan toch verwachten meer van de partner en het gezin te zien en kan gemakkelijker participeren in huiselijke verantwoordelijkheden zoals het naar school brengen van kinderen, boodschappen doen, bestellingen in ontvangst nemen etc. Telewerk valt dus goed te combineren met zorgtaken zoals het opvoeden van kinderen. Telewerkers zijn niet gebonden aan het strakke van 8 tot 5-ritme en kunnen hun werk flexibel indelen. Daarom is de zorg voor kinderen gemakkelijker in te passen in het werkpatroon. Werknemers die ouderschapsverlof opnemen kunnen als telewerker bepaalde taken blijven uitvoeren zodat er minder bijscholing nodig is wanneer zij weer volledig gaan werken. Het verlies aan kwalificatie dat anders bij dergelijke carrièrebreuken optreedt kan dus worden beperkt omdat zij verbonden blijven aan de onderneming en haar werkmethoden. Telewerkers kunnen hun werk dus vaak gemakkelijker combineren met zorg voor kinderen. Telewerk is geen vrouwenwerk. Telewerken maakt het vrouwen met kinderen gemakkelijker om te (blijven) werken. Maar dit geldt ook voor mannen. Mannen die telewerken krijgen de kans om zelf de verantwoordelijkheid voor de opvoeding van hun eigen kinderen op zich te nemen en hoeven deze zorg niet uit handen te geven (of af te schuiven) op hun partners.
De mogelijke combinatie van arbeid en kinderzorg in een telethuiswerkomgeving is zeker niet zonder problemen. Veel telewerkende vrouwen met kleine kinderen ervaren deze combinatie zelfs als een van de grootste nadelen van telewerk. In Telewerk en Zorgtaken wordt uitvoeriger ingegaan op de problemen die ontstaan wanneer men probeert de eigensoortige tijdritmes en verantwoordelijkheden van arbeid en zorg te combineren.

Participatie in de lokale gemeenschap
Een belangrijk voordeel voor veel telewerkers is dat zij de kans hebben om te participeren in gemeenschapsactiviteiten - bijvoorbeeld in een schoolbestuur of in buurtclubs en -verenigingen - op een tijdstip dat forenzen nog onderweg zijn.

Flexibele uren - Tijdssoevereiniteit
Een succesvol telewerkprogramma maakt een flexibele benadering van arbeidsuren mogelijk: zij vergroot de tijdssoevereiniteit van de werknemers en stimuleert de individualisering van het arbeidsritme. Elk mens heeft een persoonlijk dagelijks leefritme - sommige zijn het meest actief en creatief in de vroege morgen, anderen juist 's avonds laat. Typische pendelpatronen en kantooruren veroordelen iederen om globaal op het zelfde tijdsschema te werken, terwijl een flexibele telewerk benadering individuele vrijheid kan betekenen om te stoppen en beginnen op de tijden die het beste uitkomen. Telewerkers kunnen hun werkschema aanpassen aan hun persoonlijke leefritme en naar eigen voorkeuren tijd inruimen voor omgang met vrienden, geliefden en gezinsleden en voor persoonlijke boodschappen.

De discretionaire tijd neemt toe [Kitamura 1990]. Sommige telewerkers gebruiken deze tijd om nog meer te werken (zodat zij geen vrije tijd winnen), anderen gebruiken het voor recreatieve en sociale activiteiten.
(Er zijn natuurlijk gevallen waarin de taak vereist dat de telewerker beschikbaar is op bepaalde uren, bijvoorbeeld in activiteiten met klantenservice.

Index Sociale en economische voordelen

Minder verkeersopstoppingen / files
Telewerk is geen vakantie. Maar in forensgebieden zien we wel dat er veel minder files zijn wanneer slechts tien procent van de forenzen met vakantie zijn.

Telewerken op grote schaal maakt de files korter. Telewerkers leggen op telewerkdagen veel minder spitskilometers af dan op kantoordagen. Maar ook op dagen dat telewerkers forenzen, zijn zij geneigd om buiten de piekuren te reizen.

Onderzoek

Uit een meting bij de telewerkers van het ministerie van Verkeer en Waterstaat bleek dat zij op hun telewerkdagen 90% minder spitskilometers afleggen dan op kantoordagen.
Volgens cijfers (uit 1994) van McKinsey & Co zou door flexibilisering van arbeid - waarvan telewerken een onderdeel is - het aantal files met 9 procent afnemen.
Moret Ernst & Young zijn in 1995 nog iets optimistischer:

    "Als de woonwerkrijders een dag niet in de auto rijden, gaat het verkeersaanbod met gemiddeld twintig procent per dag omlaag" [Trends in Telematica 1995].
Volgens Fons van Reisen ('Ruim baan door telewerken?') kan telewerken op termijn leiden tot een reductie van de mobiliteit in de spitsuren van 10 tot 15 procent. De congestie op de wegen tijdens de spitsuren neemt vooral af door het wegvallen van lange woon-werkritten. Voor de totale mobiliteit levert telewerken slechts een geringe besparing op, omdat op termijn de woon-werkafstand van telewerkers zal toenemen.

Reductie van totale verkeer en bijgevolg van vervuiling
    "... the single most anti-productive thing we do is to ship millions of workers back and forth across the landscape every morning and evening"

    - Alvin Toffler

Telewerkers zorgen voor een waardevolle netto reductie van het totale autoverkeer en in het bijzonder van het stedelijke forenzenverkeer [Handy 1994; Kitamura 1990, 1991; Pendyala 1992; Boyd 1997]. Telewerken op grote schaal reduceert de automobiliteit en vermindert bijgevolg de uitstoot van uitlaatgassen. Telewerken is dus goed voor het milieu (minder gebruik van niet-vervangbare fossiele grondstoffen enz.). In California en sommige andere staten zijn er legale of fiscale programma's gericht op de stimulering van telewerk als onderdeel van een serie anti-vervuilingsmaatregelen.

Toch moeten we voorzichtig zijn met dergelijke uitspraken. Telewerken kan weliswaar leiden tot een substantiële reductie van de mobiliteit in de spitsuren, maar voor de totale mobiliteit levert telewerken slechts een geringe besparing op. Sommige onderzoekers verwachten dat op termijn de woon-werkafstand van telewerkers zal toenemen.

Transport-telecommunicatie substitutie (TTS) is het gebruik van computers en communicatietechnologie om activiteiten te verrichten die anders reizen door mensen of transport van goederen zou vereisen. De meest bekende vorm van TTS is telewerk, maar er zijn ook andere teleactiviteiten die daaraan bijdragen: computer- & videoconferenties; telewinkelen; teleonderwijs; elektronische leverantie van informationele goederen (zoals boeken, tijdschriften, video).

Al deze teleactiviteiten hebben substitutie-effecten. Zij vervangen fysieke verplaatsingen door telematicatoepassingen. Daar tegenover staan verplaatsingen die juist veroorzaakt worden door de opkomst van de informatietechnologie. Deze generatie-effecten moeten niet worden onderschat. Het Bureau voor Economische Argumentatie (BEA) heeft een onderzoek gedaan naar de mogelijke gevolgen van IT-toepassingen voor het zakelijke verkeer (d.i. alle verplaatsingen die door bedrijven en organisaties worden gemaakt, met uitzondering van goederenvervoer en woon-werkverkeer). Onderzocht werd wat de substitutie- en generatie-effecten zijn van de verschillende vormen van zakelijk verkeer. De uitkomst van dit onderzoek was dat de totale substitutie-potentie van het zakelijke verkeer maximaal 35 procent bedraagt. De generatie-effecten zijn nauwelijks groter dan de substitutie-effecten, waardoor het eindresultaat per saldo nihil is. Wel treden er een aantal verschuivingen op in het verplaatsingsgedrag. De gemiddelde afstand van de zakelijke verplaatsingen zal naar verwachting toenemen, terwijl het zakelijke verkeer ook steeds vaker buiten het spitsuur zal plaatsvinden, omdat de mogelijkheden toenemen om flexibel en onafhankelijk van tijd en plaats te werken.

Het ministerie van Verkeer en Waterstaat
Het ministerie van V&W spant zich al sinds het einde van de jaren tachtig in voor de invoering van telewerken in Nederland. Op een personeelsbestand van 11.000 werken er 400 telewerkers op het ministerie. In eerste instantie gebeurde dit vanuit de gedachte dat telewerken kan bijdragen aan het terugdringen van het woon-werkverkeer. Het ministerie steunde proefprojecten en de verspreiding van kennis en ervaring. Ook op het eigen departement werd er mee geëxperimenteerd. Dit verliep zo succesvol dat in 1992 besloten werd om telewerken algemeen in te voeren. Op het ministerie zijn de omstandigheden voor telewerken ideaal: men beschikt er over veel hoog opgeleide, zelfstandig werkende medewerkers die zich vooral bezighouden met communicatie en met de verwerking van informatie [Botterman 1995].
De telewerkers op dit ministerie telewerken overigens gemiddeld nog geen acht uur per week. Meer uren wordt niet mogelijk geacht omdat men op kantoor niet gemist kan worden. Ook in veel andere gevallen is één à twee dagen per week niet 'op de zaak' zijn het maximaal haalbare. Anders raakt de telewerker geïsoleerd en dreigt het 'wij-gevoel' verloren te gaan.
De projectleider is dr. M.A.S. Belderok (Marian), senior projectadviseur verbonden aan de IT-afdeling van het Directoraat-Generaal voor het Vervoer.


Bredere werk(gelegenheids)kansen
Telewerk kan in potentie mensen in gebieden met een grote werkloosheid in staat stellen om toegang te krijgen tot werkkansen die ergens anders in de wereld ontstaan. Telewerk kan arbeidsplaatsen scheppen in relatief geïsoleerde, landelijke gebieden en gebieden met een zwakke economische structuur.
Om hiervan voordeel te behalen moet de telewerker over kwalificaties beschikken waarnaar een grote vraag is plus goed ontwikkelde persoonlijke vaardigheden in omgang met elektronisch netwerken waardoor hun competentie onder de aandacht wordt gebracht van geschikte ondernemers. Lokale gemeenschappen kunnen stappen ondernemen om zichzelf op de netwerken te profileren zodat er voor de lokale bevolking meer kansen ontstaan om op afstand te werken.

Toegang tot werk voor mensen met beperkte mobiliteit
Telewerk kan voor mensen die specifieke problemen hebben toegang tot werk, opleiding en sociale interactie mogelijk maken. Dit geldt bijvoorbeeld voor:
  • gehandicapten die moeilijk naar een werkplaats of kantoor kunnen reizen of een normale 9-tot-5 werkdag kunnen verrichten;
  • alleenstaande ouders die behoefte hebben om thuis te zijn voor de kinderen;
  • verzorgers met verantwoordelijkheden voor oudere of zieke familieleden.

Om toegang tot werk, opleiding en sociale interactie voor deze categorieën te realiseren zijn speciale maatregelen nodig.

  1. Telewerken biedt uitkomst voor gehandicapten. Telewerken maakt echt werk voor gehandicapten mogelijk waar dat voorheen niet ging omdat bijvoorbeeld kantoren niet zijn afgestemd op de speciale behoeftes van gehandicapten. Telewerken maakt een aangepast werktempo mogelijk en kan verricht worden zonder het energieverslindende woon-werk-reizen. Dit is een groot voordeel voor fysiek, motorisch of zintuiglijk gehandicapten met een beperkte mobiliteit. Via telewerken kunnen zij een betaalde functie vervullen, die zonder telewerken niet gerealiseerd kan worden [Karreman 1995].
    Telewerken kan dus uitkomst bieden voor mensen voor wie een 'gewone' werkplek niet zo geschikt is, zoals arbeidsgehandicapten. Arbeidsgehandicapten zijn werkzoekenden die als gevolg van een aandoening of zieke bellemmeringen ondervinden bij het behouden of verwerven van werk. Vaak kunnen zij in de thuisomgeving meer activiteiten verrichten dan elders. Wanneer men een arbeidsgehandicapte medewerker wil laten telewerken moet dit echter wel 'op maat' geleverd worden. De beslissing om telewerken bij een arbeidsgehandicapte in te zetten vereist dus een gedegen analyse van de problematiek en werksituatie. Bovendien moet in dat geval een aantal passende maatregelen worden genomen.
    TNO Arbeid (www.arbeid.tno.nl) heeft een speciale methodiek ontwikkeld ten behoeve van de inzet van telewerken bij arbeidsgehandicapte mederwerkers. Met de aanpaak Passend Telewerken] kan men systematisch onderzoeken of de werknemer met telewerken weer (sneller) an de slag kan of (beter) aan het werk kan blijven. Bovendien biedt deze benadering inizcht in hoe telewerken als werkaanpassing gerealiseerd en geëvalueerd kan worden. Het unieke van de TNO-aanpak is dat daarin kennis over reïntegratie(instrumenten) wordt gecombineerd met kennis op het gebied van telewerken. Wie meer wil weten over 'Passend Telewerken' kan contact opnemen met Astrid Hazelzet van TNO Arbeid (tel: 023-5549499; email: A.Hazelzet@arbeid.tno.nl).

    "See the Ability not the Disability"
    Onder deze titel probeert European Telework Online samen te werken met mensen die handicaps hebben die hun participatie in conventioneel werk en sociale activiteiten belemmert, maar wier gebruik van het Internet hen in staat stelt om te participeren in de ontwikkeling van de informatiemaatschappij. Men schat dat meer dan 70 procent van de gehandicapten in staat is om PC's en andere communicatie-apparatuur te gebruiken zonder dat hiervoor speciale aanpassingen nodig zijn.

    Voorstanders van telewerk zijn er helaas te vaak van uitgegaan dat werkgelegenheidskansen voor gehandicapten vooral gezocht moesten worden in het telethuiswerk. Voor de meeste gehandicapten is thuisblijven echter het laatste wat zij willen. De ervaring leert dat telewerkprogramma's voor gehandicapten het meeste succes hebben wanneer zij zich concentreren op het werken en telecentra in de directe woonomgeving. Gehandicapten vinden daarin niet alleen betaald werk, maar ook sociale contacten met anderen.

  2. Telewerken biedt uitkomst voor zieken. Omdat telewerkers zelf hun werktijd kunnen indelen is er overdag tijd voor een bezoek aan de dokter of de tandarts en daardoor wordt verzuim minder.

  3. Telewerken biedt uitkomst voor oudere werknemers. De fysieke inspanning van het reizen van en naar werk noodzaakt sommige oudere werknemers om zich terug te trekken terwijl zij over uitstekende kwalificaties en bijzondere ervaringen beschikken ('job knowledge', 'tacit knowledge'). Middels telewerk kunnen deze werknemers voor het bedrijf behouden blijven en krijgen oudere werknemers de kans om zo lang als zij dat willen produktief te zijn, betrokken te blijven bij de onderneming.

  4. Telewerken biedt uitkomst voor ouders met jonge kinderen. Telewerkers zijn niet gebonden aan het strakke van 8 tot 5-ritme en kunnen hun werk flexibel indelen. Daarom is de zorg voor kinderen gemakkelijker in te passen in het werkpatroon. De praktische vraag is hoe de eigensoortige tijdsritmes en verantwoordelijkheden van arbeid en zorg kunnen worden gesynchroniseerd. Werktaken en zorgtaken sluiten nu eenmaal niet naadloos bij elkaar aan en zijn soms maar moeilijk met elkaar te integreren. De mogelijkheden en problemen van deze integratie van worden besproken op de Telewerk en Zorgtaken pagina.

Wat niet ziet, dat niet deert?

Bij het aantrekken van nieuw personeel en het bevorderen van zittend personeel worden door beoordelaar zeer vaak 'extra-functionele criteria' gehanteerd ('selection on appearance'). Bewust of onbewust spelen bij personeelsfunctionarissen of managers uiterlijke criteria die ontleend zijn aan directe face-to-face communicatie een rol. Selecteren op fysieke aantrekkelijkheid is hiervan een duidelijk voorbeeld. Het is al vaker aangetoond dat (voor)oordelen over fysieke aantrekkelijkheid een impliciete, maar soms doorslaggevende rol spelen bij aanstellings- en promotiebeslissingen. Etnisch-culturele minderheden, oudere vrouwen en gehandicapten zijn hiervan vaak het slachtoffer geweest.

Bij het aantrekken van telewerkers speelt face-to-face communicatie een veel kleinere rol. Sommige onderzoekers - zoals Margrethe Olson - vermoeden dat hierdoor fysieke aantrekkelijkheid een minder belangrijke rol zal gaan spelen bij het aantrekken en promoveren van telewerkers en dat hierdoor meer gelijke kansen ontstaan voor minderheden, oudere vrouwen en gehandicapten. Er is overigens nog geen onderzoek bekend waardoor dit vermoeden is bevestigd.

Economisch herstel
Telewerk en telehandel zijn centraal voor toekomstige kansen voor handel en werk en zouden nu een belangrijk element van elk economisch herstelprogramma moeten zijn. Lokale overheden, economische ontwikkelingsorganisaties en bedrijfsondersteunende organisaties die de principes van telewerk en telehandel begrijpen, kunnen een omgeving creëeren en arbeidskwalificaties ontwikkelen die aantrekkelijk zijn voor binnenlandse investeerders in de nieuwe netwerkeconomie omgeving - bijvoorbeeld door een gewenste lokatie te worden voor projecten van geconcentreerd telewerk.

Regionale ontwikkeling
Telewerken biedt bovendien nieuwe mogelijkheden voor regionale ontwikkeling en in het bijzonder tegen de leegloop van het platteland. Als telewerker kun je blijven wonen waar je woont. Voor het wonen wordt een grotere spreiding over het hele land denkbaar [Nilles 1994; Vlek 1987; Van Reisen 1994; Tacken 1995]. Zowel bedrijven als hun werknemers krijgen door telewerken meer keuzevrijheid in hun locatie.

Nieuwe gemeenschapsvorming
Groeps- en gemeenschapsvorming werden altijd beperkt door ruimtelijke grenzen. Informele en formele groepen werden gevomd door mensen met gemeenschappelijke belangen of waarden, of door buren die dicht bij elkaar woonden. Afname van gemeenschapsgevoel wordt vooral veroorzaakt door de steeds grotere afstand tussen mensen die in randstedelijke gebieden wonen. Toegenomen residentiële bevolkingsdichtheid gecombineerd met grotere wandelactiviteit kan ertoe leiden dat gemeenschapsbesef en participatie terugkeert. Teleactiviteit kan de populatie van buurten vergroten door (1) het aantal mensen dat overdags thuis aanwezig is en (2) de toename van het aantal korte afstandtrips. Gevolg kan zijn dat mensen zich meer bewust worden van hun omgeving en van hun buren. Er onstaat een nieuwe ruimte voor vriendschap op lokaal niveau. Buurten herwinnen belang in sociale prioriteiten van hun bewoners.
Telesocialisatie elimineert de ruimtelijke grenzen van gemeenschapsvorming en verbreed de reeks van potentiële groepsleden. Het maakt het mogelijk dat mensen lid worden van virtuele gemeenschappen [Barlow 1995; Rheingold 1995; Benschop 1997].

Typen Telewerk Index Nadelen
Index
Home Subject Areas Samenleven Over SocioSite Zoek Banner Contact

@1997-2017
dr. Albert Benschop
Universiteit van Amsterdam
Laatst gewijzigd: 15 September, 2013