Home | Economic Sociology | Subject Areas | Sociologists | Contact

---

Transactiekosten in de Economische Sociologie

dr. Albert Benschop
Universiteit van Amsterdam

Het institutionele perspectief 1·1 De nieuwe institutionele economie 1·2 Contouren van de transactiekosten economie 1·3 Voorlopers en grondleggers Gedragsmatige vooronderstellingen: 'the contractual man' 2·1 Beperkte rationaliteit 2·2 Opportunisme Opportunisme met list en bedrog Openlijk streven naar eigen belang Gehoorzaamheid 2·3 Kritiek op gedragsmatige vooronderstellingen Geen ruimte voor waardigheid Opportunisme als vorm van strategisch handelen Strategische handelingsanalyse Dimensies van transacties 3·1 Bronspecificiteit 3·2 Onzekerheid 3·3 Frequentie Micro-analyse van organisaties: efficiënt beheer 4·1 Marktbeheer 4·2 Trilateraal beheer 4·3 Bilateraal beheer 4·4 Verenigd bestuur

Tussen markten en hiërarchieën 5·1 Geloofwaardige verplichtingen 5·2 Theorie van onvolledige overeenkomsten 5·3 Toepassingsgebieden Samenvattende kritiek 6·1 Technische en praktische bezwaren 6·2 Transactie: een onuitgewerkt begrip Primaire voorwaarden van transacties Centrale vooronderstellingen Wat is een transactie? Classificatie van transacties 6·3 Efficiëntie: een omstreden concept Efficiency als probleem Vormen van efficiency De efficiency-theorie van Williamson Kritisch commentaar Illustratie: van putting-out naar fabriekssysteem 6·4 Een institutionalist die macht negeert? 6·5 Een nieuwe politieke economie van de informatie? 6·6 Een institutionalist die actoren negeert? 6·7 Een 'behavioral economist' die reïficeert? 6·8 Een economie van de consensus? 6·9 Een nieuwe versie van de liberale theorie? Conclusies Literatuur

In deze tekst wordt de transactiekosten benadering van Oliver Williamson uiteengezet en bekritiseerd. Het begint met een uiteenzetting over de moderne institutionele economie waarin steeds meer aandacht wordt besteed aan ontwikkelingen van en structuurpatronen binnen economische organisaties. Een aantal stromingen van de zogenaamde nieuwe institutionele economie worden in kaart gebracht. Daarna zal alle aandacht zich concentreren op de meest spraakmakende stroming van de transactiekosten-economie, zoals deze door Oliver Williamson is ontwikkeld. Nadat de contouren en voorlopers van de transactiekosten benadering zijn geschetst, wordt uitvoeriger ingegaan op de vooronderstellingen, werkwijze en stellingen van dit transactionele organisatieperspectief. Daarbij wordt vooral (kritische) aandacht besteed aan de gedragsmatige vooronderstellingen die daarbij worden gehanteerd en aan de wijze waarop verbindingen worden gelegd tussen typen en soorten economische transacties en de coördinatiemechanismen en organisatievormen. Na een beschrijving van de mogelijke toepassingsgebieden wordt afgesloten met een - ondanks de lengte - compacte kritiek op het transactionele perspectief op economische organisaties. Hierdoor zou de indruk kunnen ontstaan dat de transactiekosten benadering weinig te bieden heeft voor organisatie-analytici en/of mensen die in de ondernemingspraktijk opereren. Ik wil juist aannemelijk maken dat een transactionele benadering van economische organisaties een uitermate vruchtbaar perspectief is, zowel in analytisch als in praktisch en pragmatisch opzicht. De transactionele optiek op economische organisatie kan een analytisch vruchtbare, politiek kritische en praktisch bruikbare bijdrage leveren aan ons begrip van de economische instituties van het kapitalisme en aan het verlangen om deze zodanig te transformeren dat zij onze individuele en collectieve behoeften beter bevredigen.

1. Institutioneel perspectief