Arbeid & Organisatie Home Subject Areas
UvA Universiteit van Amsterdam
Faculteit der Politieke en Sociaal-Culturele Wetenschappen
Vakgroep Sociologie / Specialisatie Organisatie & Beleid


Keuzemoduul (51G011): Organisatie & Beleid (O&B)

Techniek, Arbeid en Organisatie (TAO)

Docent: Albert Benschop
Periode: 3e Trimester: 30 maart - 10 juli 1998
Studiepunten: 7 punten
Onderwijsvorm: Werkgroep
Tijdstip: Woensdag 19.00 - 21.00 uur
Plaats: OMHP C023
Aanmelding: Tegenover kamer E015, Oost-Indisch Huis
Toetsingsvorm: Werkstuk
Tentamendata: Op afspraak

Leerdoel | Programma Overzicht | Studiemateriaal | Reader | Internetbronnen


Leerdoel

De module biedt een inleiding in arbeidssociologische benaderingen en in actuele problemen van de maatschappelijke voorwaarden en gevolgen van nieuwe technologieën.
Technologische ontwikkelingen hebben niet alleen gevolgen voor de inrichting van de arbeid, de arbeidsverdeling en de arbeidsorganisaties, maar ook voor de meer omvattende sociaal-economische en politiek-culturele structuren. Deze gevolgen worden zeer controversieel geanalyseerd en beoordeeld. Er wordt vooral ingegaan op de politiek-sociologische benadering van de relatie tussen techniek en technologie aan de ene kant en arbeid, arbeidsorganisaties en arbeidsverhoudingen aan de andere kant.

top


Programma overzicht

  1. Arbeid en politiek
    Wat zijn de kenmerken van een 'politieke sociologie van de arbeid' en hoe verhoudt deze zich ten opzichte van met andere benaderingen? Wat is de relatie tussen techniek-arbeid-organisatie en arbeidsmarkt-arbeidsorganisatie en arbeidsverhoudingen als arena's?
    Literatuur:
    Berting: Technologie en sociologie + Technologie en mensenrechten.
    Benschop: TAO - Inleiding op Techniek-Arbeid-Organisatie (fragmenten).

  2. Sociologische benaderingen: technologie als sociaal verschijnsel
    Sociologische benaderingen van technologie: het technologisch determinisme, het sociaal determinisme, en de politieke technologie resp. de technologie van de ontwerpers.
    Literatuur:
    Grint: Working technology
    Noble: Het ontwerpen van machines als maatschappelijke keuze

  3. Nieuwe technologieën: de micro-elektronische revolutie
    Wat is techniek en wat is technologie? Wat is het bijzondere aan de nieuwe technologieën? Hierbij vooral aandacht voor biotechnologie, nieuwe materialen en in het bijzonder aan de micro-electronica (NC, CNC, CAD, CAP, CIM enz.). Bieden zij mogelijkheden om over te schakelen naar een 'economy of scope'? Bieden zij mogelijkheden om kleinere en snel veranderende markten te bedienen? Wat zijn de factoren die de keuze, het ontwerp en de implementatie van nieuwe produktie- en informatiesystemen bepalen? Verschuift het centrum van theorievorming en beleid van efficiëntie naar innovatie?
    Literatuur:
    Roobeek: hft. 2, 3 en 4 uit: Een race zonder finish.

  4. Omstreden consequenties van mechanisering en automatisering
    Wat zijn de gevolgen van verdergaande mechanisering en automatisering voor de kwaliteit van de arbeid (rekwalificatie versus dekwalificatie), voor de inrichting van arbeidsprocessen (vergroting autonomie versus destructie/regulatie van autonomie) arbeidsorganisaties (centralisatie versus decentralisatie)?
    Literatuur:
    Wood: Van Braverman naar Cyberman
    Child: Managerial strategies, new technology and the labour proces.

  5. Oude en nieuwe produktieconcepten
    Wat zijn produktieconcepten? Hoe wordt dit begrip gedefinieerd en dat zijn de kenmerken van produktieconcepten? Zijn het techniekconcepten, organisatieconcepten of arbeidsconcepten? Wat is de samenhang met macro-economische en politieke veranderingen ('post-fordisme')? Wat is het nieuwe aan de 'nieuwe produktieconcepten' zoals het 'post-fordisme' of de 'slanke produktie'? Heuristisch model van ambachtelijke produktie, massaproduktie en slanke produktie.
    Literatuur:
    Braverman: Wetenschappelijke bedrijfsvoering
    Child: Managerial Strategies, New Technology and the Labour Process
    Tomaney :A new paradigm of work, organization and technology?.

  6. Nieuwe produktieconcepten: het einde van de arbeidsdeling?
    Literatuur:
    Kern/Schuhmann: New productionconcepts in Western Germany
    Streek: Institutional Conditions of Diversified Quality Production

  7. Technologie en kwaliteit van de arbeid
    Een moeilijk maar noodzakelijke begripsafbakening. Benaderingen van kwaliteit van de arbeid. Onderzoekstradities. Beleidspraktijk en beleidsperspectieven. Arbo-wet en Weba-methodiek.
    Literatuur:
    Christis: Taylorisme en nieuwe produktieconcepties.
    de Sitter: stappen 1 t/m 5 van Synergetisch Produceren.

  8. Technologie en organisatie: integraal ontwerpen en structuurbouw
    Literatuur:
    De Sitter: stappen 6 t/m 10 van Synergetisch produceren].

  9. Democratisering van arbeidsorganisaties
    In dit onderdeel gaat het om de relatie tussen arbeidsproces en controlestructuren. De centrale vraag is: welke mogelijkheden bieden nieuwe technologieën voor democratisering van de arbeidsorganisatie? Toegespitst op inrichtingsproblemen: ontstaan er nieuwe mogelijkheden voor uitbreiding van regelcapaciteit? Toegespitst op tot bedrijfsinterne zeggenschapsrelaties: biedt nieuwe informatietechnologie ook betere kansen voor zeggenschap of juist voor intensivering van controle? Of anders gezegd: leidt de nieuwe technologie tot een versterking van de macht van het management of tot nieuwe vormen van zeggenschap van werknemers?
    Literatuur:
    Naschold: Organization Development.

  10. Informatietechnologie en werkgelegenheid
    Welke effecten heeft de technologische ontwikkeling op de arbeidsmarkt resp. op deelmarkten? Wat zijn de mogelijke gevolgen voor de kwantitatieve discrepantie tussen vraag en aanbod van arbeidskrachten: werkloosheid? Wat zijn de gevolgen voor kwalitatieve discrepanties tussen vraag en aanbod? Ligt een nog verdere segmentering van de arbeidsmarkt in het verschiet?
    Literatuur:
    Van den Besselaar: Technologie en de kwalitatieve structuur van de werkgelegenheid.

  11. Technologiepolitiek
    Contouren van de technologiewedloop? Wat zijn mogelijkheden en beperkingen van overheidsinterventie in de technologische ontwikkeling? Wat is een technologiebeleid? Welke typen van technologiebeleid? Wat is het politiek-maatschappelijk draagvlak vor technologiebeleid? Waarom wordt in Nederland zo'n achterlijk technologiebeleid gevoerd?
    Literatuur:
    Roobeek: hft. 2, 5 ,6, 7 uit: Een race zonder finish.

top

Studiemateriaal

top

Reader

Arbeid en politiek

Sociologische benaderingen van technologie

Gevolgen van mechanisering en automatisering

Oude en nieuwe produktieconcepten: het einde van de arbeidsdeling?

Kwaliteit van de arbeid

Informatietechnologie en werkgelegenheid

top


Internetbronnen

Van deze bronnen kun je gebruik maken bij het schrijven van je paper. Als je tijdens het werk relevante bronnen tegenkomt die nog niet in de SocioSite zijn opgenomen, laat het mij dan even weten.

Technologie
Science Museums
Communicatie & Informatie
Economische Sociologie
Arbeid & Arbeidsmarkt
Telewerk
Organisatie
Management
Ondernemingen
Cyberspace & Websociologie
Eigenaardigheden van Cyberspace
Teletools
Leerdoel | Programma Overzicht | Studiemateriaal | Reader | Internetbronnen

top


Arbeid & Organisatie Home Subject Areas