Wat is Usenet?

door: Albert Benschop?

Voor het het WWW bestond en voordat email overal werd gebruikt bestond online communicatie vooral uit het plaatsen van tekstberichten op elektronische bulletin boards, die tegenwoordig discussiefora of nieuwsgroepen worden genoemd. Usenet begon als een verzameling van deze bulletin board. Het werd in 1979-1980 ontwikkeld door Steve Bellovin, Jim Ellis, Tom Truscott en Steve Daniel op de Duke Universiteit in Amerika. Het bestaat uit een reeks discussiegroepen ("newsgroups") met namen die hiërarchisch zijn geclassificeerd naar onderwerp. Je kunt berichten ('articles' of 'messages') sturen naar deze discussiegroepen die vervolgens worden doorgezonden naar andere met elkaar verbonden computersystemen. Usenet is dus geen netwerk maar een systeem voor asynchrone (in-tijd-vertraagde) verspreiding van discussieteksten tussen samenwerkende computer-gastheren. In de loop der jaren nam het aantal nieuwsgroepen sterk toe. Over alle mogelijke onderwerpen werden er in de hele wereld duizenden nieuwsgroepen in het leven geroepen.

De discussiebijdragen aan al die nieuwsgroepen vormden een steeds waardevoller bron van informatie. Iemand begin een discussie over een bepaald onderwerp, en anderen reageren daarop. Zo'n discussielijn ('thread') kan gemakkelijk honderden bijdragen bevatten. Zij reageren niet alleen op de eerste discussiebijdrage, maar op op elkaar. Sommigen beginnen een aanverwante nieuwe discussielijn. Het resultaat hiervan was vaak een zeer onoverzichtelijk (want slecht gestructureerd) breiwerk van discussielijnen en lijntjes die elkaar aanvullen, tegenspreken, of parallel lopen. Het probleem was dus dat er in Usenet een slecht gestructureerde informatiestroom ontstond waarin het zeer moeilijk was om een speciaal stukje informatie te vinden.

In 1995 werd er door Deja News een gebruiksvriendelijke interface voor Usenet ontwikkeld. Deja News begon de berichten te archiveren en te indexeren. Hierdoor werd het mogelijk om in het archief te zoeken en berichten te sorteren. Het gebruiksgemak van Deja News was erg groot en het flexibel zoeken in de archieven leverde menigeen een schat van informatie op.

In februari 2001 werd de Unsenet discussiedienst van Deja.com overgenomen door Google Inc. Sindsdien is de toegankelijkheid tot de databank van Usenet aanzienlijk verbeterd. Met nieuwe zoek- en bladerinstrumenten kan men het hele archief met meer recente bijdragen ontsluiten. Google Groups omvat het gehele archief van Unsenet discussiegroepen sinds 1981. Google Groups bieden een webgebaseerde toegang tot Usenet. De Google Groups kunnen niet meer worden benaderd met een nieuwsreader zoals Outlook Express of Netscape Messenger.

Sommige discussiegroepen worden gemodereerd. In gemodereerde groepen worden de berichten eerst naar een moderator gestuurd die toestemming moet geven voordat deze berichten in de discussiegroep verschijnen. In niet-gemodereerde groepen kan iedereen direct zijn eigen bericht in de groep plaatsen.

Google Groups maakt het mogelijk om berichten te plaatsen die niet in de archieven worden opgenomen. Het stelt mensen ook in staat om hun artikelen uit het archief te verwijderen ('nuking a post'). Via een Automatic Removal Took kan de auteur zijn eigen artikel zelf uit het archief verwijderen.

Wat Usenet niet is

1. Usenet is geen organisatie
   Usenet is een coöperatief netwerk en kent geen centraal gezag. Geen enkele persoon of groep heeft gezag over Usenet als geheel Niemand controleert wie welk nieuws krijgt, welke artikelen waar worden verspreid, wie artikelen kan opsturen enz. Er bestaat geen "Usenet Incorporated" en er bestaat ook geen "Usenet Gebruikersgroep." Maar Google Inc. beslist wel over oprichting van nieuwe groepen.

2. Usenet is geen advertentie medium
   Usenet was sterk verankerd in de universiteiten en is sterk afhankelijk van samenwerking. Daarom is het gebruikelijk dat adverteren tot een minimum wordt beperkt. Advertenties worden wel getolereerd als zij onregelmatig, informatief en van een 'low-hype' type zijn. De "comp.newprod" discussiegroep is géén uitzondering op deze regel: aankondigingen van commerciële produkten worden gecontroleerd door een moderator die tot taak heeft om de 'hype-to-information ratio' onder controle te houden. Wie commerciële produkten aan de man wil brengen, moet gebruik maken van de "biz" hiërarchie, waarin openlijk adverteren is toegestaan en die (net als het gehele Usenet) alleen wordt gedragen door sites die dat willen.

Wat Usenet is

Welke discussiegroepen maken deel uit van Usenet? Een algemeen geaccepteerde definitie was dat Usenet bestaat uit discussiegroepen die voorkomen in de periodieke "List of Active Newsgroups", welke regelmatig verscheen in nieuwslijsten en andere discussiegroepen. Soms werden daartoe ook gerekend de discussiegroepen die zijn opgenomen in het "Alternative Newsgroup Hierarchies" (regelmatig gepost bij news.lists) en discussiegroepen die beperkt zijn tot specifieke geografische regio's of organisaties.

Het aantal discussiegroepen is niet exact bekend, maar volgens de laatste schattingen zijn er 15.000 discussiegroepen. Deze groepen versturen elke dag van het jaar zo'n 500 megabytes aan informatie over en weer. De afgelopen jaren heeft zich dit elk jaar verdubbeld.

Oprichten van een discussiegroep
Iedereen kan bij Google een verzoek indienen voor het oprichten van een nieuwe groep. Google beslist zelf of het voorstel wordt geaccepteerd. Bij Usenet werd over de oprichting van een nieuwe groep gestemd. Voor het oprichten van een nieuwe discussiegroep werden een aantal regels opgesteld. Deze regels golden alleen voor 'wereld'groepen en waren dus niet van toepassing op regionale of alternatieve hiërarchieën.

De procedures voor het oprichten van een Usenet discussiegroep stonden beschreven in "How To Create A New Newsgroup". Meestal werd dit document "the guidelines" genoemd. Wie een eigen discussiegroep wilde oprichten of op brede schaal bekend maken, moest niet alleen de letter van de richtlijnen volgen, maar ook haar geest. Het oprichten van discussiegroepen was dus bij Usenet democratisch geregeld. De richtlijnen vereisten dat een nieuwe groep via een open stemming geaccepteerd moest worden.

In How to Create a Newsgroup staat precies beschreven hoe de procedure van het oprichten van nieuwe nieuwsgroepen in zijn werk gaat. Voor het maken van nieuwgroep in de nl-hierarchie zijn er speciale Richtlijnen opgesteld.

Gij zult niet... Google heeft een aantal spelregels opgesteld voor het gebruik van de discussiegroepen. Dit zijn de belangrijkste ge(ver)boden: anderen beledigen, lastigvallen, bedreigen of anderszins de privacy- of burgerrechten van mensen schenden. obsceen of onwettig materiaal of informatie publiceren of verspreiden. materiaal plaatsen dat in strijd is met enig patent, handelsmerk of copyright, tenzij men daarvoor de expliciete toestemming heeft van de eigenaar. bestanden plaatsen die virussen bevatten of programma's die de werking van andere computers kan schaden. adverteren of goederen of diensten aanbieden voor commerciële doeleinden, anders dan in groepen die daarvoor bedoeld zijn. zich voordoen als een andere persoon of instelling. iemand anders beperken of uitsluiten van het gebruik van de groepen.

Wanneer je ontevreden bent...
Wie ontevreden is over de bijdragen in een groep doet er uiteraard verstandig aan zijn onvrede in datzelfde forum naar voren te brengen. Wie daar niet aan zijn trekken komt kan zijn klacht bij Google naar voren brengen. De berichten die naar Usenet via Google Groups worden verstuurd, worden niet regelmatig gecontroleerd of gecensureerd. Dat neemt niet weg dat Google zich inspant om misbruik van Usenet te voorkomen en grootschalig spammen te bestrijden. Volgens de voorwaarden van het gebruik van Google Group is het verboden om inhoud te versturen welke beschermd wordt door copyright. Wie iets in een Google Group publiceert, is zelf verantwoordelijk voor dat bericht (het is publieke communicatie). Maar Google houdt zich wel het recht voor om ten alle tijd informatie te geven die nodig is om aan een wettelijke verplichting of regulatie te voldoen. Het is het exclusieve recht van Google om "for any reason whatsoever" informatie of materiaal te redigeren, te weigeren of te verwijderen.