Index Home Subject Areas Samenleven Suggesties? Zoek

7
Slotbeschouwing





In de vorige hoofdstukken is duidelijk geworden op welke wijze het Internet een rol speelt in de strijd van het EZLN. Het moderne communicatiemedium werd al snel gebruikt door sympathisanten in de hele wereld om op die manier een steentje bij te dragen aan de strijd voor democratie, gerechtigheid en gelijkheid. Door dit intensieve gebruik werd het de Mexicaanse regering onmogelijk gemaakt de beweging dood te zwijgen en te elimineren. Het EZLN en de Mexicaanse regering gingen al snel over tot een oorlog van woorden, inkt en Internet, zoals Gurrķa dit omschreef. De confrontatie is verschoven naar het niveau van woorden, argumenten en onderhandelingen in plaats van kogels, mitrailleurs, tankvoertuigen en helikopters. Echter, er zijn vele doden gevallen; en dat mag nimmer vergeten worden.

Slim en doeltreffend gebruik van het Internet door sociale bewegingen, geeft hen een nieuw machtig wapen in de hand. Via het Internet kan belangrijke en belastende informatie worden verspreid over de wereld om een 'doofpot'-effect te voorkomen. Middels het Internet is de kennis over gebeurtenissen in moeilijk toegankelijke gebieden enorm gestegen. Hierdoor worden vele mensen (aan de andere kant van de wereld) gestimuleerd actie te ondernemen. Dit was, zoals we in hoofdstuk zes zagen, heel sterk het geval in de strijd van het EZLN. Ambassades werden bezet, protestmarsen georganiseerd, en folders, artikelen en boeken gepubliceerd. Er kwamen vele nieuwsgierigen, sympathisanten maar ook beroemdheden naar Chiapas om met eigen ogen de situatie te aanschouwen. Er ontstonden zelfs na oproepen door het EZLN, Aguascalientes in Rome en Barcelona. De strijd van het EZLN wist zich vooral middels het Internet op een ongekend snelle wijze te verspreiden en sympathisanten te mobiliseren in de hele wereld. Er ontstonden diverse WWW-pagina's, discussiegroepen en een digitaal bulletin. Diverse internationale bijeenkomsten konden rekenen op een groot aantal participanten. De lokale strijd wist met haar tentakels de gehele wereld te omspannen.

De manier waarop het Internet een rol speelt in de ontwikkeling van de strijd van het EZLN, brengt een aantal interessante en belangrijke fenomenen van de hedendaagse samenleving aan het licht. Bovendien maakt zij duidelijk dat de antropologie het zich niet kan veroorloven dit medium te negeren maar benadrukt juist dat zij deze zou kunnen gebruiken om haar eigen vakgebied te vernieuwen. Mijns inziens is het juist de antropologie die zich geroepen dient te voelen een bijdrage te leveren aan begripsontwikkeling omtrent dit fenomeen.

Zoals in hoofdstuk twee al werd aangegeven, wordt de hedendaagse samenleving gekenmerkt door het globaliseringsproces. Lokale gebeurtenissen worden gevormd door en hebben invloed op gebeurtenissen aan de andere kant van de wereld: global interdependence. Een groeiende hoeveelheid informatie, voorwerpen en mensen verspreidt zich steeds sneller over de wereld en geeft vorm aan nieuwe sociale verbanden en werkelijkheidsconcepties. Dit proces wordt bovendien versterkt door het Internet. Belangrijke kenmerken van dit medium zijn onder andere haar snelheid, grote bereik en lage kosten. Middels dit medium wordt het voor mensen mogelijk met elkaar te communiceren terwijl zij worden gescheiden door grote oceanen en bergruggen. Via het Internet verspreid zich elke seconde een enorme hoeveelheid informatie. De informatie is zeer veelzijdig en gedetailleerd en doorgaans ongecensureerd. Deze vrijheid biedt mensen de mogelijkheid geheel naar eigen wensen en behoeften informatie te vergaren en bovendien te produceren en te distribueren. Hierdoor wordt het mogelijk om eigen werelden en werkelijkheden te construeren. De populariteit van het Internet is enorm. Het ligt voor de hand te veronderstellen dat in de toekomst het medium een centrale plaats in de samenleving gaat veroveren. Elke techniek kent voor- en nadelen, zo ook het Internet. De vrijheid van het medium voor wat betreft de produktie, distributie en consumptie van informatie mag dan tot op zekere hoogte democratiserend zijn, de toegang tot het medium is dat bij lange na nog niet. De groep die op dit moment toegang heeft, is nog maar klein en elitair. Het Internet vereist een computer, modem, (betrouwbare) telefoonlijnen en gebruikskennis. Een nieuwe tweedeling in de maatschappij lijkt tot de mogelijkheden te behoren. Bovendien kan de bestaande afhankelijkheidsrelatie tussen arme en rijke landen om dezelfde redenen versterkt worden.

In de huidige wereld is het hebben van informatie erg belangrijk. De produktie en verspreiding van allerlei soorten informatie maar ook voorwerpen en betekenissen, is nog nooit zo groot geweest. Het Internet stimuleert dit proces. Voor de antropologie lijkt het Internet een nieuwe uitdaging te bieden. Hoewel het een wereldomspannende technologie betreft, moet niet uit het oog worden verloren dat het medium uiteindelijk gevormd wordt door lokaal gesitueerde individuen. In verschillende delen van de wereld wordt het Internet op verschillende wijze, door verschillende mensen en voor verschillende doelen gebruikt. Individuele gebruikers reproduceren de structuren die buiten het netwerk bestaan; een soort van home making zoals Hannerz dat definieert. 'Embedded within locally routines of daily schedules and the placeballets of individuals, Internet has been shaped by its users'[Shields - Cultures of Internet, p. 3]. Dit in ogenschouw nemende verwordt het Internet, dat ondermeer gebruikt wordt als praktische dienst, vrijetijdsbesteding en als 'place of communicative relation' [Poster, 'Postmodern Virtualities'] tot een bij uitstek geschikt object voor antropologische studie. Wil de antropologie af van haar hardnekkige imago dat zij een discipline is die zich uitsluitend bezig houdt met moeilijk bereikbare, exotische, en lokaal gesitueerde en netjes afgebakende culturen, dan is dit het moment om te bewijzen dat de antropologie nuttige inzichten kan leveren voor het ontwikkelen van het begrip van de huidige complexe wereld en de rol die het Internet daarin speelt. De antropologie kan inzicht geven in de manier waarop het fenomeen Internet wordt geadopteerd in een culturele context, welke gebruiken door mensen worden ontwikkeld in de omgang met het medium, welke gevolgen deze hebben voor mens en maatschappij, en wat het medium kan betekenen voor de relaties tussen arme en rijke landen [Escobar, 'Welcome to Cyberia', p. 214]. Bovendien kent de antropologie van oudsher een centrale rol toe aan betekenisgeving en werkelijkheidsinterpretatie. Het Internet verandert ons afstands- en tijdsbegrip en biedt bovendien dermate veel informatie dat alternatieve visies op de wereld en zelfs geheel alternatieve werelden en werkelijkheden kunnen ontstaan waarin de gebruiker heer en meester is. Het Internet is een enorme uitdaging voor de antropologie. Ik hoop dan ook dat de huidige 'toonaangevende' antropologen niet zullen aarzelen om deze boot te betreden. In het verleden is een andere boot ook al voorbij gevaren en aangemeerd bij de vakgroep ASW.


6 previous Index nextBijlagen
Home Subject Areas Samenleven Suggesties? Zoek